Cicha współuzależniona rodzina – jak nie stracić siebie, pomagając osobie uzależnionej?

Uzależnienie nigdy nie dotyczy tylko jednej osoby. Choć to jedna osoba sięga po narkotyki, alkohol czy inne substancje, cierpi cała rodzina. Z czasem bliscy zaczynają żyć problemem uzależnienia tak intensywnie, że zapominają o sobie. Ich świat kręci się wokół kontroli, ratowania, sprawdzania i nieustannego napięcia.

To zjawisko nazywa się współuzależnieniem.

I choć często pozostaje niewidoczne, potrafi być równie wyniszczające jak sam nałóg.

 

Czym jest współuzależnienie?

Współuzależnienie to stan, w którym życie emocjonalne i funkcjonowanie bliskiej osoby zaczyna być całkowicie podporządkowane osobie uzależnionej.

Rodzic, partner, siostra czy brat:

• przejmują odpowiedzialność za decyzje osoby uzależnionej,

• próbują kontrolować jej zachowania,

• ukrywają problem przed otoczeniem,

• usprawiedliwiają jej działania,

• żyją w ciągłym napięciu i lęku.

Z czasem granica między „pomaganiem” a „ratowaniem kosztem siebie” zaczyna się zacierać.
 

Jak rozpoznać, że problem dotyczy także mnie?

Współuzależnienie często rozwija się powoli. Oto sygnały ostrzegawcze:

• Czujesz się odpowiedzialny za to, czy bliska osoba sięgnie po substancję.

• Kontrolujesz jej telefon, wydatki, znajomych.

• Nie potrafisz odpocząć, bo ciągle jesteś w gotowości.

• Twoje samopoczucie zależy od jej zachowania.

• Zaniedbujesz swoje potrzeby, zdrowie i relacje.

• Odczuwasz wstyd i izolujesz się od innych.

Jeśli kilka z tych punktów brzmi znajomo — to znak, że potrzebujesz wsparcia równie mocno jak osoba uzależniona.
 

Dlaczego tak trudno przestać „ratować”?

Bliscy często kierują się miłością i lękiem. Boją się, że jeśli przestaną kontrolować, coś złego się wydarzy. Wierzą, że jeśli będą wystarczająco czujni, zapobiegną nawrotowi.

Problem w tym, że nadmierna kontrola nie leczy uzależnienia. Często wzmacnia mechanizmy obronne i oddala osobę uzależnioną od odpowiedzialności.

Współuzależnienie działa jak cichy system przetrwania – daje złudne poczucie kontroli, ale odbiera spokój i poczucie własnej wartości.
 

Kiedy pomoc staje się szkodliwa?

Pomoc staje się szkodliwa, gdy:

• spłacasz długi, które powstały przez uzależnienie,

• tłumaczysz nieobecności w pracy lub szkole,

• ukrywasz prawdę przed rodziną,

• rezygnujesz ze swoich planów i życia.

Granice nie są brakiem miłości. Są formą zdrowej troski – zarówno o siebie, jak i o osobę uzależnioną.
 

Czy terapia powinna obejmować także rodzinę?

Tak. Coraz więcej badań i doświadczeń terapeutycznych pokazuje, że skuteczne leczenie uzależnienia obejmuje również pracę z rodziną.

W ośrodku Monar w Kęblinach pod Łodzią wspieramy nie tylko osoby uzależnione, ale także ich bliskich. Pomagamy zrozumieć mechanizmy współuzależnienia, uczyć się stawiania granic i odzyskiwać własne życie.

Bo zdrowienie to proces całego systemu rodzinnego.
 

Jak zacząć odzyskiwać siebie?

Pierwszym krokiem jest uznanie, że masz prawo do:

• odpoczynku,

• własnych emocji,

• wsparcia,

• życia niezależnego od czyjegoś nałogu.

To nie egoizm. To konieczność.

Nie możesz wyciągnąć kogoś z wody, jeśli sam toniesz.
 

Współuzależnienie nie jest wyrokiem

Dobra wiadomość jest taka, że współuzależnienie można przepracować. Z pomocą specjalistów, wsparcia i edukacji możliwe jest odzyskanie równowagi, spokoju i poczucia wpływu na własne życie.

Jeśli czujesz, że problem uzależnienia w Twojej rodzinie odbiera Ci siły – nie zostawaj z tym sam.

Ośrodek Monar w Kęblinach pod Łodzią pomaga nie tylko osobom uzależnionym od narkotyków, ale również ich rodzinom.

Czasem pierwszym krokiem do czyjegoś zdrowienia jest zadbanie o siebie.